Honden vertonen ongewenst gedrag in de ogen van hun eigenaar. Belangrijk is om te gaan zoeken naar de motivatie van dit gedrag.

Het gedrag van de hond dat jij als een probleem ziet, is vaak normaal hondsgedrag. Blaffen is bijvoorbeeld geen probleem op een boerderij en vaak zelfs nodig, iets dat de boer verwacht van zijn hond. Maar op een appartement daarentegen is het onaangenaam.

Bijten tijdens spel

Een hond mag niet bijten tijdens een spel. Om hem dit af te leren, moet je heel hard “Au” roepen, de pup boos aankijken en het spel stoppen. Negeer de pup een paar minuten, hij moet begrijpen dat tandjes in jou niet toegelaten zijn. Armen, benen en kleding zijn geen speelgoed. Tanden voelen is dus direct stoppen met spelen.

Dingen stukbijten

Een hond mag niet bijten tijdens een spel. Om hem dit af te leren, moet je heel hard “Au” roepen, de pup boos aankijken en het spel stoppen. Negeer de pup een paar minuten, hij moet begrijpen dat tandjes in jou niet toegelaten zijn. Armen, benen en kleding zijn geen speelgoed. Tanden voelen is dus direct stoppen met spelen.

Opspringen en ander opdringerig gedrag

Als een hond tegen je opspringt, negeer hem dan. Je doet dit door niets te zeggen tegen de hond, hem niet aan te kijken en ook niet aan te raken (of weg te duwen). Pas als hij braaf is, bijvoorbeeld door met 4 poten op de grond te staan in plaats van op te springen, mag je hem terug aandacht geven.

Niet graag alleen zijn

Honden die een groot deel van de dag alleen thuis zijn omdat hun baasje uit werken is, kunnen zich alleen voelen en hierdoor allerlei dingen gaan doen die niet mogen. Honden zijn niet gemaakt om alleen te zijn. Ze hebben graag gezelschap. Elke keer dat hun baas vertrekt, weten ze ook niet zeker of die nog zal terugkomen. Dat geeft stress.
Als je een hond in huis haalt, moet je hem vanaf het begin al gedurende korte periodes alleen laten. Als mensen van huis vertrekken maken ze er vaak een drama van zodat de hond gaat denken dat het iets heel belangrijks is. Kom niet terug binnen als je de hond hoort blaffen of huilen, maar wacht tot hij stil is. Laat je hond niet te lang alleen want hij moet ook op tijd kunnen plassen.
Een puppy kan maximum 4 uur alleen zijn, een volwassen hond 9 uur.

Zindelijkheid

Een pup moet leren waar hij mag plassen en ontlasten. In het begin doet hij dit gewoon in het nest en dan houdt de moeder het nest schoon door dit op te eten of op te likken. Na een tijdje kan de pup stappen en gaat hij zijn behoeften buiten zijn nest doen. De moeder leert hem waar.
Een pup weet dus dat hij niet in het nest zijn behoefte mag doen. Als de pup bij jouw thuis komt, moet hij ook duidelijk de plaats weten waar hij wel mag plassen en ontlasten. Hij moet er ook toegang tot hebben bijvoorbeeld door een deur die altijd open staat of een hondenluikje.
Als dat niet kan moet hij het leren vragen, zodat iemand van het gezin de deur kan opendoen naar buiten toe. Als je geen tuin hebt moet je met de hond gaan wandelen waar hij zijn behoefte kan doen. Je moet altijd wel poepzakjes (minimum 2 stuks) mee hebben en de ontlasting opkuisen.
Anders kan je hiervoor een boete van de politie of boswachter krijgen.

Trekken aan de lijn

Waarom doet een hond dat eigenlijk? Aan de hondenlijn trekken of vooraan lopen?
Een pup volgt zijn eigenaar omdat hij zich onzeker voelt. Met het ouder worden, wordt de pup zelfstandiger en gaat hij meer op onderzoek uit en dus ook verder van de baas weg. We zien het bijvoorbeeld bij wolven vaak dat jongen vooraan lopen en de oudere dieren achteraan. Dat heeft te maken met het feit dat jongere honden meer energie en snelheid hebben dan oudere honden. Vaak krijgen de honden in de groep ook gewoon de opdracht om vooraan te lopen. Omdat ze beter het wild ruiken dan de anderen. Denk maar aan blindengeleidehonden, die lopen ook voor hun slechtziende of blinde eigenaar uit.
Om het wandelen zonder trekken aan te leren is het belangrijk dat je als eigenaar snapt dat de hond dit niet doet omdat hij ‘baas’ wil zijn. Hij loopt gewoon sneller dan jij. Het begint allemaal bij het nemen van de leiband. Vaak moeten we ‘vechten’ om de leiband uiteindelijk rond de nek van de hond te krijgen. Dit kan anders. Hoe enthousiast een hond ook is, hij moet leren zich een beetje te beheersen. We doen de leiband dus pas aan als de hond rustig gaat zitten of liggen. Dan gaan we naar de deur. Meestal wil de hond als eerste door de deur. Ook hier tracht je de hond zich te laten beheersen en respect te tonen door zelf als eerste door de deur te gaan.
Bij de eerste stappen buiten is het al belangrijk aan de hond duidelijk te maken dat het niet de bedoeling is dat hij gaat trekken. Op het moment dat hij de deur uitvliegt en je verder trekt, draai je je plots en zonder iets te zeggen weer om. Na een paar keren zal je hond de bedoeling begrijpen. Er wordt enkel verder gewandeld als hij rustig is. Het kan natuurlijk gewoon zijn dat de hond niet genoeg beweging krijgt! Dus als de hond terug kalm is en netjes is kunnen buiten komen, kun je hem een tijd vrij geven aan een iets langere lijn of los laten lopen zodat hij kan snuffelen, bokkensprongen maken en geuren opnemen zoals hij zelf wil.

Dingen eten en uitwerpselen pikken en opeten

Honden doen dit uit verveling, omdat ze je aandacht willen trekken of omdat ze honger hebben. Kijk eens waarom je de hond aandacht geeft?
Misschien geef je hem wel te veel aandacht voor dingen die hij verkeerd doet en dat gaat hij blijven doen. Kijk ook eens naar zijn eten en geef hem natuurvoeding.

Baknijd

We spreken van baknijd als de hond zijn eten of snoep bewaakt. Niemand mag er aan of in de buurt van komen. Dan gromt of bijt hij. Baknijd doet zich voor wanneer je hond je niet bij zijn eten vertrouwt. De hond heeft het recht om zijn eten te verdedigen. Leer je hond dat er leuke dingen gebeuren als je in de buurt komt van zijn bak.

Dit kan je doen door:

• Als je in de buurt van de etensbak komt ga je niets afpakken maar iets bijgooien. Kom niet te kort met de handen bij de etensbak want de hond kan bijten.
• Het bot dat hij heeft, ruilen voor snoep en dadelijk teruggeven. Het is ook belangrijk dat je traint op het loslaten om te voorkomen dat hij bijvoorbeeld iets giftigs zou opeten. Hiervoor leer je het bevel “nee of foei”

Niet komen als je roept

Kies een woord dat je alleen gebruikt om je hond tot bij jou te laten komen en te blijven zitten of staan totdat hij weer weg mag. Het bevel ‘hier’ is vaak negatief geworden voor de hond. We gaan wandelen met onze hond en onderweg is er wel van alles te ruiken, te zien, te horen…
Bij de speelweide of een veld aangekomen, het hoogtepunt van de wandeling, mag de hond los. Na enkele minuten willen we terug naar huis, dus roepen we de hond. Maar de hond komt niet. We proberen het nog eens, misschien heeft hij ons niet gehoord. We merken dat zijn oren in de juiste richting bewegen, maar nog komt hij niet. We verliezen ons geduld. Onze stem en lichaam lijken boos. Dus de hond komt zeker niet. Het is dus belangrijk als je de hond roept dat je een bevel gebruikt dat de hond begrijpt. Je moet dat woord aanleren. Iedereen in het gezin moet hetzelfde woord/bevel gebruiken. Anders raakt de hond verward. Het ‘hier’ komen moet leuk zijn en niet altijd het beëindigen van iets leuks betekenen zoals bijvoorbeeld aanlijnen om naar huis te gaan.

Algemeen

Als de hond iets doet en je geeft hem aandacht dan gaat hij datgene wat hij deed opnieuw doen. Een hond vindt aandacht leuk. Als hij iets doet wat niet mag, laat hem dan duidelijk weten dat het niet ok is en dat hij moet ophouden. Ongewenst gedrag wil zeggen dat de hond iets doet wat jij niet wilt. Maar dit wil niet altijd zeggen dat hij stout is. Misschien begrijpen je hond en jij elkaar gewoon niet zo goed?

Blijft je hond ongewenst gedrag vertonen? contacteer dan een gedragstherapeut voor meer info.
www.toscanzahoeve.be of www.dierengedragstherapeuten.be

Gedragstherapie heeft tot doel om negatieve gevoelens en gewoontes te herkennen, te doorbreken en te veranderen om zo een betere band te bekomen met jezelf, je kind of je dier.

Gedragspatronen

Bij veranderingen en patronen van gedrag spelen gevoelens een belangrijke rol. De manier hoe je omgeving met je omging als kind, pup of kitten heeft een grote invloed op je gevoelsleven. Therapie en het veranderen van gedrag begint dus met het begrijpen waarom jij, je kind of je dier je op een bepaalde manier gedraagt en bijvoorbeeld angstig reageert.

Gedragsverandering bij jou en je dier of jij en je kind gaat niet alleen om het kind of het dier, maar ook om jou. Ook jij hebt patronen. Dus als je de andere wil ‘veranderen’, dien je ook jezelf te ‘veranderen’.

Bij mensen zien we verschillende gedragspatronen of -modi hebt. We onderscheiden er in hoofdzaak een viertal:

1. Kindmodus: waarin je je emotioneel voelt: boos, zwak, … Je hebt behoefte aan troost, veiligheid en erkenning. Spel en spontaniteit worden hier onderdrukt.
2. Oudermodus: je denkt negatief over jezelf, bent kritisch en straft of wijst af.
3. Overlevingsmodus: als je nare dingen hebt meegemaakt die een trauma hebben veroorzaakt, ga je overleven en niet voelen. Je gaat je terugtrekken of verliezen in verslavingen. Je doet je vaak stoerder voor dan je bent om te overleven.
4. Gezonde-volwassen modus: dit zijn gezonde of goed functionerende gedragspatronen. Het maakt dat je goed in vel zit, je leven kan organiseren, problemen kan oplossen en sociaal kan zijn met anderen.

We zien diezelfde gedragspatronen ook bij dieren (ik ga me beperken tot katten en honden).

1. Dieren kunnen bang zijn. Ze hebben dan ook behoefte aan tijd, ruimte en vooral steun. Ze zijn dan te bang om snoep aan te nemen, te spelen of nieuwsgierig te ontdekken.
2. Heel veel dieren worden opgevoed met te veel straf, nadruk op het ongewenste gedrag en geen ruimte voor beloning.
3. Dieren kunnen ook trauma’s oplopen en gaan dan, als ze bang zijn, bijvoorbeeld aan zelfverminking doen door op hun eigen poot te knagen.
4. Eén van de basissen van dierenwelzijn is om gelukkig en gezond door het leven te kunnen gaan. Zowel fysiek als mentaal. Dat betekent ook vrij zijn van chronische stress, kunnen spelen, vrijheid en keuzemogelijkheden hebben.

Coping

Als je heftige emoties ervaart, ga je je op een bepaalde manier gedragen en tracht je met de situatie om te gaan of te overleven. Dit wordt ook wel een copingstrategie genoemd. Deze strategie wordt bepaald door wat je in je jeugd als ervaringen hebt opgegaan en welke strategie succes had.
Het is natuurlijk niet verkeerd om manieren aan te leren om met negatieve en heftige gevoelens om te gaan. Je komt wel in de problemen als deze strategie negatieve gevolgen heeft voor jezelf en je omgeving. Je behoeften worden negatief vervuld en bieden slechts tijdelijk een succes of opluchting.

Copingstrategieën zijn op verschillende manieren ontstaan en ontwikkelen zich sterker door de reactie, aandacht of bevestiging van de omgeving en het succes dat er (kortstondig) mee behaald wordt.

Kindmodus

In je kindmodus reageer je zelf of reageert je dier op een bepaalde situatie veel heftiger en emotioneler. Je gevoelens overheersen. Je voelt je in de steek gelaten, onder druk gezet, … waardoor je basisbehoeftes bedreigd worden. Ieder mens en dier heeft deze basisbehoeftes volgens Young (2005) (naast eten, drinken, voorplanting ,…)

• Een veilige band met je omgeving: zekerheid, stabiliteit, aandacht, liefde en acceptatie
• Onafhankelijkheid en zelfstandigheid: je hebt het gevoel dat je je eigen weg kan gaan en mee kan beslissen over je leven
• Vrijheid: het recht om je eigen behoeftes en gevoelens te uiten
• Spontaniteit: spel en plezier
• Realistische grenzen: je moet als kind of dier leren wat je grenzen zijn doordat de omgeving/ouder/opvoeder dit duidelijk maakt (op bij voorkeur een positieve manier)

Als je goed in je vel zit, zal je in je kindmodus in plaats van angstig of boos gelukkig en nieuwsgierig zijn, ongeremd om te spelen en te ontdekken. Het geeft plezier, je voelt je vrij, enthousiast en onbezorgd.  Je voelt je vertrouwd en in verbinding met anderen. Het beschermt je ook tegen stress, frustraties en psychische problemen.
Als jouw kind of dier dus niet ontdekt, speelt of nieuwsgierig is, maar eerder vaak bang, boos of op de hoede is er iets mis. Ga kijken welke omgeving, activiteiten, situaties of personen jezelf, je kind of dier in een gezonde kindmodus kunnen brengen.

Als je het gevoel hebt dat je niets kan of durft, vaak omdat je voor je acties gestraft werd, word je onzelfstandig en afhankelijk. Je kan dan aangeleerd hulpeloos worden. Je kan geen beslissingen of keuzes meer maken en neemt geen initiatief meer. Je wordt nog angstiger of zelfs depressief.

Als je het gevoel hebt dat je in de steek gelaten bent of je buitengesloten voelt of wordt, zit je niet goed in je vel en ben je vaak wantrouwig. Je mist immers de steun, troost en bevestiging van je omgeving. Je ervaart dan chronische stress en bent altijd op je hoede. Je bent overgevoelig aan prikkels en signalen en aan mensen of dieren die in je buurt komen. Je bent bij voorbaat achterdochtig en weet niet hoe je moet voorkomen dat de omgeving je pijn gaat doen.

Het is dus belangrijk om jezelf, je dier of je kind rust en steun te gunnen en te voorzien. Dat kan ook door middel van gedragstherapie.

Oudermodus:

Een disfunctionele oudermodus komt naar boven als je jezelf of anderen te veel onder druk zet en behoeften niet serieus neemt of gevoelens belachelijk vindt. Het gevolg is dat je te kritisch bent (voor jezelf, je kind of je dier), schuldgevoelens geeft of afstraft.

Als je je vooral richt op prestaties, de perfectie nastreeft en altijd de beste wil zijn, spreek je vaak in ‘moeten’ en ‘mag niet’. Je bent te veeleisend. Dit staat los van gezonde ambitie om je doelen te bereiken. Als je te veeleisend bent, ga je niet meer toekomen aan ontspanning, slaap en leuke dingen Bij gezonde ambitie wel.

Je kan ook meer waardering tonen en complimenten geven, en echt proberen om een gezond rolmodel te zijn voor je kinderen of dieren. Geef jezelf voldoende ruimte om te ontspannen en lol te hebben, laat marge voor fouten en spreek niet constant in termen van ‘goed’ of ‘slecht’.

In extremes word je boos als iemand niet aan je verwachtingen voldoet en die krijgt dan op zijn of haar beurt bang van jou, wil je altijd tevreden stellen of voelt zicht verantwoordelijk voor jouw welzijn. Je hanteert fysieke of mentale strafmethoden. Je gaat fysiek pijn doen, emotioneel verwaarlozen (wel eten en drinken, maar geen aandacht), deelt zware straffen uit zoals honger laten lijden, enz…

Overlevingsmodus

Om te overleven, kan je je onderwerpen, vermijden of overcompenseren.

Als je je onderwerpt (“onderdanig opstelt”), zie je geen andere mogelijkheid en denk je dat de omgeving gelijk heeft om je te straffen, …. Je laat toe dat anderen je slecht behandelen. Je doet dingen, tegen je eigenheid, omdat anderen dat willen en eisen en je doet dit vanuit angst. Je voelt je niet gelukkig en vaak leidt dat tot vermijding. Het kan ook leiden tot afhankelijkheid. Er is sprake van afhankelijkheid als je onzelfstandig, onderworpen en hulpeloos bent en altijd op zoek gaat naar goedkeuring, geruststelling of emotionele steun. Je kan niet alleen leven en hebt schrik om in de steek te worden gelaten. De cyclus kan alleen doorbroken worden door meer zelfstandig te worden, niet bang te worden of op te geven als je omgeving je daar niet direct in steunt.

Moeilijke of pijnlijke situaties uit de weg gaan door te vermijden (fysiek ervan weggaan) of jezelf verdoven met vb. alcohol of jezelf uithongeren (anorexia), verminken zorgen voor afleiding en een goed gevoel.  Je vermijdt vaak ook gewoon contact en zondert je af. Je stelt ook geen doelen meer en zeurt veel. Vermijden wordt dan ook een gewoonte.

Bij overcompensatie ga je je net groter en sterker voordoen dan dat je je voelt. Je vertoont machogedrag en probeert vaak de andere te ‘overheersen’. Vormen van overcompensatie kunnen zijn:

• Arrogant en opschepperig. Je gaat de strijd en competitie graag aan met anderen want je vind jezelf de beste.
• Controlebehoefte: je wantrouwt iedereen en gaat vaak op voorhand in de verdediging.
• Aandacht trekken of overdreven om aandacht vragen. Je wil in het middelpunt van de belangstelling staan en wil niet genegeerd worden.
• Je vertoont bedreigend of agressief gedrag.
• Je gaat liegen, bedriegen en manipuleren om je eigen behoeften en belangen te vervullen.

Gezonde volwassen modus

In de psychologie wordt dit ook volwassen ik-functie genoemd.

Je kan je gevoelens normaal inschatten en hanteren. Kleine terechtwijzingen en problemen brengen je niet uit je evenwicht. Je kan om met conflicten en compromissen sluiten. Je hebt een evenwicht tussen jouw belangen en die van anderen,. Je geniet van de dingen en hebt gezonde interesses. Eigenlijk is het hetzelfde als een gezonde kindmodus, maar er is meer ruimte voor serieuze taken en verplichtingen.

Gedragstherapie is ook Patronen doorbreken

Allereerst dien je je gevoelens en behoeftes te accepteren en toe te laten. Het is ok om eens boos te zijn, te schrikken, enz. Zorg voor voldoende contact, aandacht en plezier in het dagelijkse leven. Hou van elkaar en probeer elkaars behoeften zo veel mogelijk te vervullen. Straf niet af, maar geef aandacht aan het gewenste gedrag en wees niet te veeleisend.

Als je wil omgaan met boosheid en agressie moet je goed weten wat de trigger is (factor die uitlokt) en heb je ook een manier nodig om die boosheid gezond te uiten. Vaak komt de boosheid van angst, verdriet of eenzaamheid. Boosheid en angst dien je serieus te nemen. Je moet gerustgesteld en zeker niet uitgesloten worden. Onvoldoende autonomie of ruimte ligt vaak ook aan de basis. Fysieke ruimte om vrijer te kunnen bewegen en bijvoorbeeld van de prikkel weggaan ipv uit te vallen of ruimte krijgen om in het dagdagelijks leven te zijn wie je bent en niet heel de tijd gefrustreerd of gestresst te zijn. Het kan ook een reactie zijn op iemand in de omgeving die vaak negatief of boos is of het kan een gebrek aan grenzen zijn. Je dient duidelijke grenzen aangeleerd te krijgen om frustratie, angst en boosheid te vermijden.

Ga het ongewenste gedrag van bijvoorbeeld woede onderbreken. Als je meteen op de eerste waarschuwingssignalen (van stress) reageert, hoeft het niet te escaleren en hoeft het negatieve gedrag zich niet te herhalen. Als het kwaad geschied is, is het moeilijker op weer rustiger te worden. Bovendien heb je dan je ongewenste gewoonte weer voeding gegeven en zal het zich makkelijker herhalen. Je kan ervan weg gaan, een korte pauze inlassen of kanaliseren naar iets anders vb dieper ademen, je zintuigen gebruiken, … Ga op zoek naar een positief alternatief voor het ongewenste gedrag. Versterk zeker ook je gelukkige kindmodus met spel, vriendelijke contacten, plezier, nieuwe ontdekkingen enz… Doe dit bij voorkeur samen met anderen waar je van houd en die je gelukkig maken.

Bepaal regels en grenzen die bijdragen tot een gezonde relatie met elkaar, een positieve sfeer en een zorgzame omgeving. Stop met straffen en de nadruk te leggen op wat fout gaat. Probeer elkaar te begrijpen en te steunen.

Gedragstherapie: Stap per stap

Als je een negatieve gewoonte wil veranderen is het belangrijk om te kijken wat je wel wil en hoe je het wilt aanpakken. Het is dus goed om er vooraf over na te denken en alles in kaart te brengen.

Hou er ook rekening mee dat de gewoonte van het patroon al in de hersenen verankert zit en dat het dus tijd nodig heeft om je copingstrategie te veranderen. Het kan zelfs eerst verergeren of een slechter gevoel geven voor het betert. Denk hierbij zeker aan de strategie ‘vermijden’. Als je vermijdend gedrag wil veranderen, geeft dat stress en onzekerheid. Je moet dus consequent zijn en geduld en doorzettingsvermogen hebben. Want de positieve gevolgen ervaar je pas op langere termijn. Je moet dus duidelijk een lange termijn visie voor ogen hebben en houden. Dat helpt ook om gemotiveerd te blijven en door te zetten.

Uit onderzoek blijkt dat zelfs hardnekkige negatieve patronen uiteindelijk doorbroken kunnen worden door gedragstherapie. Het kost enkel tijd en moeite. En vaak ook een onafhankelijk persoon om je op weg te zetten om je eigen patronen en copingstrategieën te ontdekken.

Veel succes!

Bij Toscanzahoeve helpen we je graag verder met persoonlijke coaching voor mensen, het ontdekken van verborgen patronen door dierenspiegel® en gedragstherapie voor je kat en hond.
Contacteer ons voor meer info of een afspraak.

Op onze facebook pagina en youtube kanaal passeren regelmatig nuttige tips. Onze podcast is ook een aanrader.