Veel gedragsproblemen worden niet alleen bepaald door wat een hond of kat doet, maar ook door hoe wij daarop reageren. Wanneer we onmiddellijk ingrijpen vanuit frustratie, angst of ongerustheid, versterken we onbedoeld vaak precies dat gedrag dat we willen veranderen.

Door eerst te observeren in plaats van onmiddellijk te reageren, ontstaat er ruimte om beter te begrijpen wat ons dier probeert te vertellen.

Voorbeeld 1 – De hond die blaft naar bezoek

De deurbel gaat. Je hond sprint naar de voordeur en begint luid te blaffen. Uit ergernis roep je: “Stop daarmee!” of je trekt hem snel weg van de deur.

Op dat moment denk je misschien dat je het probleem aanpakt. Maar wat ervaart je hond?

Misschien voelt hij zich verantwoordelijk om het huis te bewaken. Misschien schrikt hij van onverwacht bezoek. Misschien weet hij simpelweg niet hoe hij met die situatie moet omgaan.

Door boos te worden, voeg je nog meer spanning toe aan een situatie die voor je hond al spannend was. Je hond merkt dat er onrust ontstaat en ziet jouw reactie als een bevestiging dat er inderdaad iets mis is. Daardoor zal hij de volgende keer vaak nog sneller of harder reageren.

Wanneer je eerst observeert, zie je misschien dat je hond al verstijft zodra hij de auto hoort aankomen, zijn oren spitst of onrustig begint rond te lopen nog vóór de deurbel gaat. Dat zijn belangrijke signalen. In plaats van pas te reageren wanneer hij blaft, kun je hem op dat moment rustig begeleiden naar een veilige plaats, hem een alternatieve taak geven en stap voor stap positieve ervaringen opbouwen met bezoek.

Je verandert dan niet alleen het gedrag, maar ook de emotie die eronder ligt.

Voorbeeld 2 – De kat die zich verstopt

Er komt bezoek over de vloer. Je kat schiet meteen onder de zetel of kruipt onder het bed. Omdat je wilt dat ze socialer wordt, haal je haar onder haar schuilplaats vandaan zodat ze kan “wennen”.

Vanuit goede bedoelingen probeer je haar te helpen. Maar voor de kat voelt het heel anders.

Ze heeft net een veilige plek gevonden waar ze de situatie kan observeren en haar stress kan laten zakken. Wanneer die veilige schuilplaats verdwijnt, leert ze niet dat bezoek veilig is. Ze leert juist dat zelfs haar laatste toevlucht niet meer betrouwbaar is.

Observeer je eerst, dan zie je dat je kat niet koppig of asociaal is. Ze probeert zichzelf veilig te houden.

Door haar de keuze te geven om zelf tevoorschijn te komen, een rustige schuilplaats te voorzien en bezoek haar niet te laten benaderen, groeit haar vertrouwen vaak veel sneller. De kat bepaalt haar eigen tempo en ontdekt geleidelijk dat er geen gevaar is.

Van reageren naar begrijpen

Deze voorbeelden laten zien hoe gemakkelijk wij vanuit onze eigen emoties reageren. We willen het probleem oplossen, maar vergeten soms eerst te kijken naar wat ons dier werkelijk probeert te vertellen.

Gedrag is zelden zomaar ongehoorzaamheid of koppigheid. Het is vaak een poging om met een situatie om te gaan.

Misschien is de belangrijkste vraag daarom niet:

“Hoe stop ik dit gedrag?”

Maar:

“Wat probeert mijn hond of kat mij op dit moment duidelijk te maken?”

Wanneer we eerst observeren en daarna pas handelen, ontstaat er ruimte voor begrip, vertrouwen en duurzame gedragsverandering. Want echte verandering begint niet met sneller reageren, maar met aandachtiger kijken.