Van opleidings- en praktijkcentrum naar internationaal kenniscentrum voor mens-dierverbinding

Toscanzahoeve is sinds 2003 gegroeid vanuit een grote interesse in dieren, mensen en vooral in wat er tussen beide gebeurt. Wat begon vanuit gedrag en begeleiding, werd doorheen de jaren steeds breder. Vandaag komen bij Toscanzahoeve gedrag, ethologie, welzijn, voeding, therapiedieren, coaching, opleidingen, rouw en verlies, persoonlijke ontwikkeling en de relatie tussen mens en dier samen. Op het eerste gezicht lijken dat misschien veel verschillende werkgebieden, maar voor ons vertrekken ze allemaal vanuit dezelfde basis: de verbinding tussen mens en dier en het welzijn van beiden.

De komende jaren willen we die kennis en praktijkervaring steeds sterker met elkaar verbinden. Onze ambitie voor 2035 is dan ook groter dan meer opleidingen aanbieden of meer mensen bereiken. We willen Toscanzahoeve stap voor stap laten groeien tot een internationaal kennis-, opleidings- en praktijkcentrum rond mens-dierverbinding, waar praktijkervaring, opleiding, onderzoek, dierenwelzijn en menselijke ontwikkeling elkaar ontmoeten. Niet groter om groter te worden, maar sterker in kennis, kwaliteit, samenwerking en impact.

Van praktijkervaring naar kennisontwikkeling

Toscanzahoeve is altijd sterk vanuit de praktijk gegroeid en dat willen we behouden. Theorie en wetenschappelijke kennis zijn belangrijk, maar wie dagelijks met mensen en dieren werkt, weet dat de werkelijkheid zich niet altijd netjes binnen modellen laat vatten. Ieder dier is anders, iedere mens is anders en ook iedere relatie tussen mens en dier ontstaat binnen een eigen context.

Tegelijk levert die dagelijkse praktijk voortdurend nieuwe vragen op. Waarom werkt iets bij het ene dier wel en bij het andere niet? Wat vertelt gedrag werkelijk? Hoe beïnvloeden mens en dier elkaar? Wanneer wordt menselijke begeleiding belastend voor een dier? Hoe herkennen we grenzen voordat een dier die heel duidelijk moet aangeven? Wat gebeurt er wanneer dieren worden betrokken bij zorg, coaching of onderwijs? En hoe kunnen we professionals leren om niet alleen naar het resultaat voor de mens te kijken, maar ook naar wat een situatie voor het dier betekent?

We willen daarom evolueren van een organisatie die vooral bestaande kennis doorgeeft naar een plek waar kennis ook verzameld, bevraagd, ontwikkeld en gedeeld wordt. Ervaring uit de praktijk kan leiden tot nieuwe onderzoeksvragen, onderzoek kan onze bestaande overtuigingen bevestigen of juist uitdagen, en nieuwe inzichten kunnen vervolgens opnieuw hun weg vinden naar opleidingen en dagelijkse praktijk.

Expertise en kennis

Meer dan twintig jaar werken met mensen en dieren heeft een brede basis aan praktijkkennis opgeleverd. Die expertise situeert zich onder andere rond gedrag en ethologie, dierenwelzijn, voeding en geïntegreerd welzijn, mens-dierrelaties, therapiedieren en Animal-Assisted Services, coaching met dieren, Dierenspiegel®, rouw en verlies en professionele en ethische grenzen bij het werken met dieren.

De komende jaren willen we deze kennis steeds beter structureren en overdraagbaar maken. Dat gebeurt via onze opleidingen, webinars en boeken, maar in de toekomst ook steeds meer via eigen methodieken, praktijkmodellen, protocollen, kwaliteitskaders, whitepapers, onderzoeksprojecten en publicaties. Daarbij vinden we het belangrijk om kritisch naar onze eigen vakgebieden te blijven kijken. Niet alles wat in de praktijk waardevol lijkt, is wetenschappelijk bewezen. Soms gaat het om een goed onderbouwde theorie, soms om een bruikbaar praktijkmodel en soms om een interessante observatie die nog verder onderzocht moet worden. Ook dat onderscheid willen we duidelijk blijven maken.

Een internationale plek om te leren

Tegen 2035 willen we dat Toscanzahoeve ook een plek is waar professionals uit verschillende landen naartoe komen om zich te verdiepen in mens-dierverbinding. Daarbij denken we niet aan een grote internationale school met massale groepen, maar eerder aan kleinschalige programma’s waarin mensen werkelijk tijd krijgen om te kijken, oefenen, ervaren, discussiëren en reflecteren.

Online leren kan daarbij gecombineerd worden met praktijkdagen, masterclasses, internationale study weeks, summer schools en meerdaagse verdiepingsprogramma’s op Toscanzahoeve. Thema’s kunnen variëren van Human-Animal Interaction, gedrag en dierenwelzijn tot Animal-Assisted Services, ethisch werken met therapiedieren, Dierenspiegel® en Animal Reflection, rouw en verlies en de bredere Human-Animal Bond.

Via Animal Reflection willen we de kennis en methodieken die binnen Toscanzahoeve ontstaan steeds toegankelijker maken voor een internationaal publiek. Toscanzahoeve blijft daarbij sterk geworteld in België, terwijl Animal Reflection mee de brug naar andere landen kan vormen.

Een plek voor retreats en verdieping

Niet ieder leer- of veranderingsproces heeft behoefte aan nog meer snelheid en informatie. Soms is juist tijd nodig: tijd om stil te staan, te observeren, afstand te nemen en opnieuw te voelen wat belangrijk is. De natuurlijke omgeving, de aanwezigheid van dieren en de rust van Toscanzahoeve kunnen daarin een bijzondere rol spelen.

Daarom willen we de locatie verder ontwikkelen als kleinschalige plek voor retreats en verdiepingsprogramma’s. Dat kunnen Dierenspiegel®-retreats zijn, maar ook professionele retreats voor mensen die met mens en dier werken, programma’s rond authenticiteit en persoonlijke ontwikkeling, rouw en verlies, schrijf- en reflectiedagen of internationale opleidingsweken. De locatie is daarbij niet alleen het gebouw waarin een programma plaatsvindt. De natuur, dieren, rust en ruimte maken deel uit van de ervaring.

Een kleinschalige sanctuary

Binnen onze toekomstvisie willen we ook ruimte creëren voor dieren die niets voor mensen hoeven te doen. We dromen daarom van een kleinschalige sanctuary waar een beperkt aantal dieren een blijvende thuis kan vinden. Niet als grote opvangorganisatie en niet vanuit het idee dat ieder dier dat hier woont vervolgens ingezet moet worden voor therapie, coaching of opleidingen.

Een dier hoeft zijn plaats bij ons niet te verdienen door nuttig te zijn. Wanneer een dier graag contact maakt en zelf openstaat voor bepaalde interacties, kan zijn aanwezigheid soms bijdragen aan observatie, educatie of onderzoek. Maar dat is nooit de voorwaarde om hier te mogen zijn. Het welzijn en de levenskwaliteit van het individuele dier blijven belangrijker dan het programma van de mens. Daarmee willen we ook zichtbaar maken waar Toscanzahoeve voor staat: een dier heeft waarde om wie het is, niet alleen om wat het voor mensen kan betekenen.

Onderzoek en living lab

De dagelijkse praktijk roept veel vragen op waarop ervaring alleen geen voldoende antwoord kan geven. Daarom willen we Toscanzahoeve de komende jaren ook ontwikkelen als praktijk- en living-labpartner voor onderzoek naar mens-dierinteracties. We hoeven daarvoor zelf geen universiteit te worden. Juist de samenwerking tussen praktijk en wetenschap kan interessant zijn.

Toscanzahoeve kan praktijkervaring, casuïstiek, infrastructuur, professionals, opleidingen en relevante onderzoeksvragen inbrengen. Hogescholen, universiteiten en onderzoekers kunnen bijdragen met wetenschappelijke expertise, onderzoeksmethodologie, onafhankelijke evaluatie en academische publicatie. Zo ontstaat een wisselwerking waarin vragen uit de praktijk kunnen uitgroeien tot onderzoek en onderzoeksresultaten vervolgens vertaald kunnen worden naar betere opleidingen, methodieken en begeleiding.

Thema’s die ons bijzonder interesseren zijn onder andere dierenwelzijn binnen Animal-Assisted Services, stress en herstel bij therapiedieren, keuzevrijheid en grenzen van dieren, Human-Animal Interaction en de Human-Animal Bond, mens-dier co-regulatie, dierenrouw en verlies, ethologie als basis voor professioneel werken met dieren en de verdere ontwikkeling en onderbouwing van Dierenspiegel® en Animal Reflection.

Ethisch werken met therapiedieren

Een van de gebieden waarop Toscanzahoeve en Therapiedier vzw de komende jaren een duidelijk verschil willen maken, is het welzijn van dieren die betrokken worden bij zorg, coaching en onderwijs. De centrale vraag daarbij lijkt eenvoudig, maar heeft grote gevolgen voor de praktijk: hoe kunnen dieren bijdragen aan menselijk welzijn zonder dat hun eigen welzijn ondergeschikt wordt aan het menselijke doel?

We willen daarom niet alleen vragen wat een therapiedier voor een mens kan betekenen. We willen even nadrukkelijk kijken naar wat die situatie voor het dier betekent. Heeft het dier werkelijk keuzevrijheid? Kan het afstand nemen? Worden subtiele signalen van spanning voldoende vroeg herkend? Is er voldoende rust en herstel? Past deze omgeving bij dit individuele dier? En blijft iets wat vroeger goed ging vandaag nog steeds passend?

Voor ons is een therapiedier geen therapeutisch instrument. Een test of certificaat betekent daarom ook niet dat een dier vanaf dat moment onbeperkt geschikt is. Dieren worden ouder, hun gezondheid verandert, ervaringen beïnvloeden hen en ook hun voorkeuren kunnen veranderen. Welzijn en geschiktheid moeten daarom gedurende het hele leven opnieuw bekeken worden.

De komende jaren willen we deze visie verder uitwerken tot een praktisch en onderbouwd ethisch kader voor Animal-Assisted Services. Dat kader willen we eerst toepassen en evalueren binnen onze eigen opleidingen en de werking van Therapiedier vzw, maar op langere termijn ook beschikbaar maken voor andere professionals en organisaties.

Drie organisaties, één ecosysteem

Binnen deze toekomstvisie hebben Toscanzahoeve, Therapiedier vzw en Animal Reflection ieder een eigen rol. Toscanzahoeve vormt het kennis-, praktijk- en opleidingscentrum waar expertise, methodieken, opleidingen, retreats en toekomstige onderzoeksprojecten samenkomen. Therapiedier vzw vormt de maatschappelijke en toegepaste pijler, met projecten binnen onder andere zorg en onderwijs en een sterke focus op kwaliteitsvol en ethisch werken met therapiedieren. Animal Reflection vormt de internationale brug waarmee kennis, opleidingen, publicaties en samenwerkingen over de landsgrenzen heen kunnen groeien.

De drie hoeven daardoor niet hetzelfde te doen. Juist door hun rollen duidelijk te onderscheiden, kunnen ze elkaar versterken en samen een breder ecosysteem rond mens-dierverbinding vormen.

Groeien door samenwerking

Toscanzahoeve 2035 betekent voor ons niet dat we de grootste organisatie binnen onze sector willen worden. Groei hoeft niet automatisch meer personeel, meer dieren, meer gebouwen of duizenden cursisten te betekenen. We willen vooral groeien in expertise, kwaliteit, onderzoek, samenwerking, internationale uitwisseling en maatschappelijke impact.

Daarom geloven we sterk in een netwerkmodel waarin verschillende mensen en organisaties vanuit hun eigen expertise kunnen bijdragen. Onderzoekers, docenten, dierenartsen, gedragsprofessionals, psychologen, zorgprofessionals, coaches, studenten, hogescholen, universiteiten, maatschappelijke organisaties en internationale partners kunnen allemaal deel uitmaken van dat netwerk. Toscanzahoeve hoeft niet alles zelf te kunnen. We willen vooral een plek worden waar kennis, praktijk en mensen elkaar kunnen vinden.

Toscanzahoeve 2035 bouwen we samen

Deze toekomstvisie is geen afgewerkt plan waarvan vandaag ieder detail al vastligt. Het is een richting waarin we de komende jaren bewust willen groeien. Daarom staan we open voor mensen en organisaties die zich in deze visie herkennen en samen met ons iets willen ontwikkelen.

Dat kan gaan over onderzoek en studentenprojecten, maar even goed over onderwijs, internationale uitwisseling, dierenwelzijn, maatschappelijke projecten, retreats, publicaties of nieuwe modellen voor mens-dierinteractie. Heb je een onderzoeksidee, zoek je een praktijkpartner of zie je vanuit jouw organisatie een interessante verbinding met Toscanzahoeve? Dan gaan we graag in gesprek.

Onze ambitie voor 2035

Als we in 2035 terugkijken, willen we ons succes niet alleen meten aan hoeveel opleidingen we hebben gegeven of hoeveel mensen Toscanzahoeve kennen. We willen vooral kunnen zien dat wat hier ontwikkeld werd ook buiten onze eigen muren verschil maakt. Dat professionals anders naar dieren kijken, dat dieren binnen therapie, coaching en onderwijs meer keuzevrijheid krijgen, dat studenten en onderzoekers hier relevante praktijkvragen kunnen onderzoeken en dat professionals uit verschillende landen naar Toscanzahoeve komen om kennis en ervaring uit te wisselen.

We hopen dat Dierenspiegel® tegen dan verder is uitgegroeid tot een duidelijke en overdraagbare methodiek, dat Therapiedier vzw mee een voorbeeld kan zijn van hoe mensgericht en diergericht werken samen kunnen gaan en dat Animal Reflection onze kennis en visie internationaal helpt verspreiden.

Toscanzahoeve begon vanuit het werken met mensen en dieren. Meer dan twintig jaar later willen we daar een volgende stap aan toevoegen: een plek worden waar we de verbinding tussen mens en dier niet alleen ervaren en begeleiden, maar ook bestuderen, bevragen, onderwijzen en verder ontwikkelen.

Daarbij willen we één vraag nooit uit het oog verliezen: niet alleen wat dieren voor mensen kunnen betekenen, maar ook wat onze aanwezigheid voor hen betekent.

Wil je samenwerken?

Onderzoek & partnerschappen